Kısaca
- Yapım yılı tek başına hüküm verdirmez ama çok şey söyler.
- Sıvadaki kılcal çatlak ile kolondaki eğik çatlak aynı şey değildir.
- Kolona ya da kirişe sonradan müdahale edilmişse beklemeyin.
Binanın yapım yılı ne söyler?
Türkiye'de deprem yönetmeliği 1998'de kapsamlı biçimde yenilendi. Yapı denetimi sistemi 2001'de 4708 sayılı Kanun'la kuruldu. Bugün geçerli olan Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018'de yayımlandı. 2000 öncesi binalarda elle karılmış beton, düz yüzeyli demir ve seyrek etriyeyle sık karşılaşıyoruz.
Yine de her eski bina çürük, her yeni bina sağlam değildir. Binanın projesine uygun yapılıp yapılmadığı en az yıl kadar önemlidir.
Hangi belirti ne söyler?
| Gördüğünüz şey | Olası anlamı | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Sıvada kılcal, düzensiz çatlaklar | Çoğunlukla sıva ya da boya kaynaklıdır | İzleyin; genişliyorsa baktırın |
| Kolonda ya da kirişte eğik çatlak | Taşıyıcı eleman zorlanıyor olabilir | Mühendise gösterin |
| Dökülen beton, görünen paslı demir | Donatı paslanmış, kesiti azalmış olabilir | Mühendise gösterin |
| Bodrumda sürekli rutubet ya da su | Paslanmayı hızlandırır | Kaynağını buldurun, kolon diplerine baktırın |
| Zemin katta kaldırılmış duvar, kesilmiş kolon | Taşıyıcı sistem zayıflatılmış olabilir | Beklemeden tespit isteyin |
| Sıkışan kapı ve pencereler, eğimli döşeme | Oturma ya da şekil değiştirme işareti olabilir | Mühendise gösterin |
Ne zaman uzmana gidilir?
Tabloda taşıyıcı elemanlarla ilgili işaretlerden biri binanızda varsa ya da bina 2000'den önce yapıldıysa bir inşaat mühendisine ön inceleme yaptırın. Mühendis gerek görürse sonraki adım riskli yapı tespitidir: lisanslı kuruluş betondan numune alır, donatıyı tarar ve binayı yönetmelikteki esaslara göre hesaplar. Başvuruyu tek bir malik yapabilir.
Sıvayı yenilemek çatlağı kapatır, sorunu değil. Kolondaki çatlağın üstünü alçıyla örtüp boyamak, sonradan gelen mühendisin işini zorlaştırmaktan başka bir işe yaramaz.
Mühendise danışmadan yapmamanız gerekenler
- Tesisat geçirmek için kolonu ya da kirişi delmek, kırmak
- Zemin kattaki dükkânı genişletmek için duvar ya da kolon kaldırmak
- Çatıya ya da terasa proje dışı kat, depo, ağır yük eklemek
- Çatlağı kapatıp diğer maliklere haber vermemek
Bilgilerinizi bırakın, sizi arayalım.
Sık sorulan sorular
Deprem riskini kendim test edebilir miyim?
Hayır. Gözlem yalnızca uyarı verir; beton dayanımı ve donatı ancak ölçümle anlaşılır.
Her çatlak tehlikeli midir?
Hayır. Sıva çatlakları yaygındır. Kolon, kiriş ve perdedeki çatlakları mühendise göstermeden geçiştirmeyin.
Binam 2000 sonrası yapıldı, güvende miyim?
Yıl tek başına güvence değildir. Projesine aykırı yapılmış ya da sonradan tadilat görmüş yeni bir bina da riskli olabilir.
Kaynaklar
- 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr, güncel metin)
- 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr, güncel metin)
- Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, Resmî Gazete 18 Mart 2018, sayı 30364 (mükerrer), AFAD
- 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun (29 Haziran 2001)
